PARMA - w³oskie Ateny, królestwo sera i szynki
Po³o¿ona miedzy Appeninami, a Nizina Padansk± Parma liczy dzi¶ blisko 180 tys. mieszkañców. Jej korzenie siêgaj± epoki Etrusków, kiedy to po raz pierwszy pojawia siê jej nazwa. S± jednak przypuszczenia, ¿e zal±¿ki Parmy powsta³y jeszcze w epoce br±zu. Na tych¿e siedliskach w 183 przed narodzinami Chrystusa powsta³a kolonia rzymska. Fundatorami byli M. Emilio Lepido, T. Ebuzio Caro i L. Quinto Crispino. W ówczesnym okresie, zamieszkana by³a przez oko³o 2000 osób, a swój rozwój ekonomiczny zawdziêcza³a hodowli ¶wiñ i byd³a, a dziêki we³nie rozwija³o siê równie¿ rzemios³o tekstylne . Ju¿ w IV wieku miasto mo¿e poszczyciæ sie teatrem, termami, bazylik± i oczywi¶cie forum, gdzie obecnie znajduje siê centralny punkt miasta - Piazza Garibaldi. Na prze³omie IV i V w. maj± miejsce migracje i mieszanie siê ludno¶ci zwane invasioni barbariche - inwazj± barbarzyñców. Mieszkaj±ce poza Imperium populacje pochodz±ce z ró¿nych kultur etnicznych zaczê³y nap³ywaæ na teren Niziny Padañskiej, a podupadaj±ce cesarstwo nie mog³o ju¿ dalej kontrolowaæ ich przep³ywu.
W okresie odrodzenia papie¿ Paolo III (Alessandro Farnese) ustanawia ksiêstwo farneñskie. Obejmuje ono dwa miasta: Parmê i Piacenzê. Nastêpnie przeka¿e je swojemu synowi Pier Luigi. Dwa wieki w rêkach Farnese zmieniaj± kompletnie Parmê. Powstaj± teatry, ko¶cio³y, cytadela. Po dzi¶ dzieñ mo¿emy podziwiaæ najpiêkniejsze ko¶cio³y miasta pochodz±ce z epoki manieryzmu i baroku.
Po ¶mierci Farnese, ksiêstwo w 1718 roku przechodzi w rêce Burbonów. Podczas kiedy rz±dz±cy oddalaj± siê od Parmy by braæ udzia³ w odleg³ych wojnach, dla miasta zaczyna siê z³oty okres kiedy to Parmê nazywa siê Atenami Italii. W 1759 r. po przejêciu ksiêstwa przez Filippo di Borbone do rz±dów dopuszczony zostaje Du Tillot. Dziêki niemu nastêpuje przy¶pieszony rozwój na rozmaitych p³aszczyznach - ekonomicznej, intelektualnej, kulturalnej i architektonicznej w niezwyk³ym tempie rozwija siê równie¿ szkolnictwo.
Na krótki czas Parma przechodzi w rêce Francji i Napoleona, a po jego klêsce dziêki postanowieniom traktatu paryskiego w 1817 r. wraca ponownie do Burbonów. Gdy wybuchaj± walki o niezale¿no¶æ i zjednoczenie W³och koñczy siê ich w³adza i w 1860 r. Parma zostaje wcielona do Piemontu.
Tutaj ¶lad swój pozostawili wielcy jak Giuseppe Verdi, Arturo Toscanini, Nicolo Paganini. To w³asnie dziêki swoim tradycjom kulturalnym i artystycznym, Parma zwana by³a "Atenami Italii".
W Parmie w 1735 r. powsta³a najstarsza gazeta codzienna "Gazzetta di Parma"
W¶ród wielu zabytków warto odwiedziæ ko¶ció³ Madonna della Steccata. To nadzwyczajny przyk³ad parmeñskiej architektury odrodzenia. Zal±¿ki, choæ jeszcze nie materialne ko¶cio³a siêgaj± koñca XIV wieku, kiedy to w pobliskim domu zbierali siê wierz±cy oddaj±cy ho³d malowid³u na murze, przedstawiaj±cemu Naj¶wiêtsz± Pannê karmi±ca dzieci±tko. Jak g³osi tradycja, za jej spraw± dokonywa³y siê cudowne uzdrowienia. Chc±c uczciæ to miejsce postanowiono nieopodal wznie¶æ ko¶ció³. Konstrukcja rozpoczêta zosta³a w 1521, wed³ug projektu Giovan Francesco Zaccagni e di Bernardino i trwa³a przez wiele lat. Ko¶ció³ postawiono na planie krzy¿a greckiego z wznosz±c± siê nad nim okr±g³± kopu³±. Ramiona krzy¿a greckiego zwieñczono 4 naro¿nymi kaplicami. W ¶rodku podziwiaæ mo¿na przepiêkne freski Parmigianino, a w podziemiach znajduj± siê groby ksi±¿±t parmeñskich jak i Farnesi.
Kompleks zakonny San Giovanni Evangelista z³ozony jest z ko¶cio³a, klasztoru i budynku apteki San Giovanni. Pocz±tki jego siêgaj± X wieku, mimo, ¿e barokowa fasada ko¶cio³a definiuje zabytek. W 1613 roku dobudowano po jego prawej stronie dzwonnicê.
Ko¶ció³ Santa Croce ma korzenie romañskie. Zbudowany jest na antycznej drodze - via Francigena (XII sec.) przez któr± przechodzili pielgrzymi przybywaj±cy z Via Emilia. Niestety dzi¶ budowla nie zachowa³a wiele ze swojej antycznej struktury. Przebudowywano go w XV i XVII wieku.Na poczatku XIX w. probowano nadaæ mu ponownie jego romañskie formy. W ¶rodku zobaczyæ mo¿na freski Giovanni Maria Conti .
Palazzo del Governatore wznosi siê po pó³nocnej stronie Piazza Garibaldi. Grupuje on 2 budynki, a pod koniec XII wieku mie¶ci³a siê tu siedziba ówczesnego przywódcy. Tera¼niejszy wygl±d budowli nadano w1760 roku za spraw± architekta francuskiego Emmanuela Petitot, który pracowa³ dla Filipa Burboñskiego. Barokowa wie¿a siêga pocz±tków 1763 roku. Dzwon w niej pochodzi ze zburzonej w XVII w. wie¿y W niszy dzwonnicy przedstawiona jest Naj¶wiêtsza Panna, rze¼biona przez francuskiego artystê J.B. Boudarda. Warto zwróciæ równie¿ uwagê na 2 meridiany pochodz±ce z 1829.

Budowê Palazzo della Pilotta zainicjowano w 1601 roku. Celem by³o wzniesienie odpowiednio dostojnego budynku dla rodu Farnese, poniewa¿ poprzedni pa³ac nie zaspakaja³ ju¿ ambicji rodu. Chciano pokazaæ wiêc ró¿nicê pomiedzy bogactwem Palazzo della Pilotta, a skromnym dotychczasowym Palazzo Ducale. Prace nad budowla czê¶ciowo ukoñczono w 1611 i taki stan pozosta³ a¿ po dzi¶ dzieñ. Dziêki rodzinie Farnese budynek zosta³ miejscem rozrywki i kultury .Tu znajdowa³a siê wielka kolekcja sztuki, obecnie przechowywana w muzeum w Neapolu tu mie¶ci³ siê i mie¶cci do tej pory znany Teatr Farnese.Dzisiaj Budynek jest tak¿e miejscem kultury i sztuki - mie¶ci siê tu Galeria Petitot, Museo Bodoniano i Narodowe Muzeum Archeologiczne.

Parma znana jest w ¶wiecie równie¿, a dla niektórych przede wszystkim, dziêki swoim wyrobom takim jak
Parmigiano - Reggiano - ser parmezan i
Prosciutto di Parma - szynka parmeñska. Z t±d pochodzi tez znane wino
Lambrusco.