autor tekstu: Ma³gorzata Kistryn
Ciastka na karnawa³ i T³usty Czwartek
W³oski karnawa³ by³ od bardzo dawna okresem prawdziwego raju‚ je¿eli chodzi o s³odycze. Do dzi¶ s± niezwykle popularne w ca³ym kraju tak zwane frittelle. S± to kawa³ki sma¿onego ciasta posypane cukrem pudrem lub zanurzone w miodzie, czêsto bardzo przypominaj±ce nasze p±czki.
Mo¿e dziwiæ nas, ¿e polskie s³odycze karnawa³owe, szczególnie obficie zjadane w T³usty czwartek s± tak bardzo podobne do tych w³oskich. Ale mo¿e nie bêdzie to a¿ tak dziwne gdy sobie u¶wiadomimy, ¿e królowa Bona przywioz³a do Polski nie tylko w³oszczyznê ale i w³oskie zwyczaje karnawa³owe. Oczywi¶cie ze wzglêdu na nasz surowy klimat nie przyjê³y siê u nas w³oskie uliczne karnawa³owe fiesty i maskarady – chyba ¿eby zaliczyæ do takiej zabawy popularny u nas kulig- ale tradycja s³odko¶ci zosta³a bardzo chêtnie zapo¿yczona.
Tak wiêc tak¿e we W³oszech króluj± nasze p±czki i faworki, zwane te¿ chrustem.
Jednak jak to zwykle w kuchni w³oskiej bywa, ka¿dy region ma swoje odmienne receptury czy chocia¿ nazwy.
Ogólnie na pólnocy W³och ciasto jest sma¿one, natomiast na po³udniu W³och dodatkowo po usma¿eniu zanurzane jest w miodzie.
A teraz odkryjmy regionalne subtelno¶ci:
Abruzja (Abruzzo)
cicerchiata di carnevale sma¿one ciasto zanurzone nastêpnie w miodzie
Sycylia (Sicilia)
zippole – usma¿one ciasto zanurzone w miodzie
Kampania (Campania)
chiacchiere (po polsku „pogaduszki”), nazywane te¿ czêsto bywaj±: pampuglie, aromatyzowane likierem
zeppole sma¿one obwarzanki, pokryte miodem,
struffoli malutkie sma¿one kuleczki, pokryte gor±cym miodem i obsypane cukierkowymi dra¿etkami ( po w³osku confettini)
Basilicata
Wspomniane ju¿ chiacchiere („pogaduszki”) szczególnie s³ynne s± w mie¶cie Potenza. Tutaj g³ówne sk³adniki to m±ka, cukier, mas³o, bia³y wermut, jajka, sól, cukier waniliowy.
Tutejsze p±czki, frittelle przybieraj± przeró¿ne kszta³ty.
Emilia Romania (Emilia Romagna)
sfrappole ciasteczka z dodatkiem bia³ego wina sma¿one na smalcu
castagnole („kasztanki”) sma¿one kulki, posypywane cukrem. Nazwa najprawdopodobniej wywodzi siê od w³oskich kasztanów jadalnych, które te ciasteczka nieco przypominaj± ,
w prowincji Piacenza znane s± ciastka turtlit . S± one m. in. nadziane gorzkim kakao, mas± kasztana jadalnego, marmolad±, rumem, orzeszkami,
Toskania (Toscana)
berlingozzo rodzaj ciasta dro¿d¿owego, szczególnie typowego dla Florencji. Jest ono aromatyzowane any¿em i skórk± cytrynow±. Nazwa ciasta wywodzi siê od nazwy T³ustego Czwartku we Florencji : Berlingaccio.
cenci toscani ( „szmatki”) s± to bardzo cieñkie kawa³ki s³odkiego ciasta‚ sma¿one i posypane cukrem pudrem (m±ka, cukier, jajka, likier, bia³e wino, mas³o)
Lacjum (Lazio)
frappe - wst±¿ki, tradycyjne kawa³ki ciasta krojone i zawi±zywane na kokardkê, sma¿one i posypane cukrem
Lombardia
W Mediolanie frappe zwane s± chiacchiere
Umbria
struffoli miód, cukier i kandyzowane owoce to g³ówne sk³adniki tego przysmaku z regionu Umbrii.
cicerchiata kulki ciasta pokryte miodem aromatyzowanym zapachem pomarañczy, dodawane s± tak¿e owoce kandyzowane i malutkie cukiereczki (confetti)
Piemont (Piemonte)
fricio sma¿one kulki z rodzynkami, aromatyzowane skórk± cytryny
Puglia
cattas zwane tak¿e pod nazw± zippulas, spiralne obwarzanki, ciasto jest aromatyzowane szafranem i pomarañcz±.
Trydent Górna Adyga (Trentino Alto Adige)
Tutaj s± widoczne wp³ywy austriackie, typowe ciasteczko o nazwie krapfen jest rodem z Austrii. Ciasto wzrastaj±ce z dodatkiem dro¿d¿y. Sma¿y siê na smalcu, nadziewa marmolad±.
Veneto
frittella, zwana te¿ fritola veneziana to odpowiednik naszych p±czków. W przeciwieñstwie jednak do Polski s± one dostêpne tylko w okresie karnawa³u a szczególnie w T³usty Czwartek. S± one bardziej aromatyczne czêsto nadziane bakaliami: rodzynkami, orzeszkami pinii.
Gallani, zwane te¿ crostoli to za¶ odopwiednik naszego chrustu (faworków).
W Wenecji te typowo karnawa³owe ciastka najchêtniej spo¿ywa siê popijaj±c kaw± lub gor±c± czekolad± albo….. musuj±cym winem prosecco.
Wino prosecco, typowe dla tego w³oskiego regionu, idealnie nadaje siê nie tylko jako aperitif, ale tak¿e jako wspania³y dodatek do deserów.
