Matera

Matera marzyła mi się od dawna. Lubię miejsca malownicze i niezwykłe, a taka właśnie jest Matera, drugie co do wielkości miasto południowego regionu Bazylikata.

W 2007 roku jestem w Apulii. Chociaż nawet w samej Apulii nie odwiedzę bardzo wielu ciekawych i pięknych miejsc, nie mogę sobie odmówić jednodniowego wypadu do wymarzonej Matery. Często tak bywa, że rzeczy upragnione, o których się marzy długo rozczarowują nas. Tym razem na szczęście tak nie jest. Osobliwe Sassi, z których Matera jest słynna, groty wykute w skalnych wąwozach i zboczach są romantyczne i dziko piękne. Patrząc na niezwykłą panoramę miasta, wielopoziomowych domostw wykopanych w zboczach parowu, gdzie dachy są zarazem ulicami i placykami domów wyżej położonych, myślę, że takie miasto mógłby zaprojektować tylko genialny architekt. A przecież miasto powstawało na przestrzeni wielu wieków, tworzone przez zwykłych ludzi, a poradzili sobie tak doskonale wkomponowując swoje domostwa w krajobraz naturalny. Kto oglądał "Pasję" Mela Gibsona, widział Sassi – w filmie bez specjalnych zabiegów odgrywały dawną Jerozolimę. Wiele filmów jest kręconych w Materze, właśnie ze względu na niesamowicie sugestywny krajobraz, jaki tworzą zabudowania Sassi, ich autentyczność i unikalność. Matera, dawna stolica regionu Lukania, jak miejscowi często nazywają Bazylikatę, powstała wokół głębokiego wąwozu, wyżłobionego przez rzeczkę Gravina. Wąwóz ten stanowi naturalny podział pomiędzy dwoma antycznymi dzielnicami: "Sasso Barisano" i "Sasso Caveoso". Matera jest uważana za jedno z najstarszych miast świata. Szczególnie godny podkreślenia jest fakt bogatej dokumentacji archeologicznej, potwierdzającej obecność ludzi od czasów paleolitu po dzień dzisiejszy. Jaskinie były tak chętnie zamieszkiwane gdyż dawały nie tylko schronienie, ale były też łatwe do obrony.

Zadziwiające jest na pewno to, że jeszcze ledwie trochę ponad pół wieku temu żyło tam wielu ludzi. To, co dzisiaj jawi nam się jako romantyczna, harmonijna zabudowa jeszcze nie tak dawno było synonimem skrajnego ubóstwa i chorób. Wielkie znaczenie dla Matery miał zapewne sukces książki Carla Leviego: „Chrystus zatrzymał się w Eboli”. Carlo Levi, włoski pisarz, malarz, antyfaszysta urodził się w 1902 roku w Turynie. Za swoje przekonania antyfaszystowskie został zesłany na południe. Jego pamiętniki z okresu pobytu w Materze odkryły przed światem niezwykłą nędzę i skrajnie złe warunki życiowe na południu Włoch. Książka zresztą została później zekranizowana i jeszcze szerszy krąg ludzi uświadomił sobie losy Południa. W latach 50-tych włoskie władze, chcąc polepszyć warunki życia mieszkańców, przeprowadziły przesiedlenia do nowych domów zbudowanych na obrzeżach Matery. Niestety, nie zadbano aby dawni sąsiedzi mieszkali nadal obok siebie i ludzie bardzo często wracali na noc do swoich dawnych domostw, a o poranku policja znowu ich eksmitowała. Kolejnym wg mnie znaczącym wydarzeniem dla współczesnej Matery było wydane w 1986 prawo bezpłatnej dzierżawy na 99 lat dawnych domostw. Warunkiem było ich odrestaurowanie, zwracano nawet większość kosztów takiego przedsięwzięcia. I dzięki temu nie zamieszkałe przez kilkadziesiąt lat Sassi znowu zaczęły się odradzać. Dzisiaj mieszkania w dawnych grotach osiągają nawet bardzo wysokie ceny na rynku nieruchomości.

Następnym punktem zwrotnym, jak sądzę, był rok 1993 rok, kiedy to unikalne centrum miasta, zostało wpisane na listę UNESCO.

W ciągu jednodniowego wypadu do Matery mogłam tylko zwiedzić najważniejsze obiekty. Kilka godzin to zbyt mało żeby miasto poznać, za mało żeby oczy nasycić niezwykłymi widokami, ale wystarczająco żebym zapragnęła powrócić kiedyś do tego nieprawdopodobnego miasta.

Ciekawostki:

Święto miasta: 2 lipca: La festa della Madonna della Bruna