autor: Agnieszka Kozerawska

Gibelini kontra Gwelfowie

W schy³ek ¶redniowiecza W³ochy wchodzi³y wewnêtrznie rozbite i zró¿nicowane: na po³udniu i w czê¶ci pó³nocno - zachodniej panowa³ feudalizm, na pó³nocy i w ¶rodkowych W³oszech rozwija³y siê miasta.

Spór Papiestwa z Cesarstwem doprowadzi³ do powstania we W³oszech dwóch zwalczaj±cych siê stronnictw: procesarskich gibelinów i propapieskich gwelfów. W miastach w ci±gu XIII wieku narasta³y wewnêtrzne konflikty, wyra¿aj±ce siê m.in. walkami stronnictw i buntami plebsu,  doprowadzaj±c w wiêkszo¶ci z nich do przemian ustrojowych. Niektóre dla bezpieczeñstwa i sprawno¶ci w³adzy powierza³y w³adzê wykonawcz± i wojskow± w rêce kadencyjnego podesty, w innych w³adzê przechwytywa³a silna jednostka, wprowadzaj±c tyraniê.

Najsilniejsze z nich powiêksza³y swe terytoria, wch³aniaj±c s³absze miasta i tereny wiejskie i okrzep³y jako monarchie i republiki, które rywalizowa³y miêdzy sob± np. w I po³. XV w. Ksiêstwo Mediolanu pod rz±dami rodu Viscontich zjednoczy³o Lombardiê, Piemont i Emiliê, podbi³o te¿ Genuê i Boloniê.Zagrozi³o równie¿ Florencji, która prze¿ywa³a akurat kryzys gospodarczy i polityczny - dopiero po objêciu rz±dów przez Medyceuszy podnios³a siê i rozkwit³a.

Upadek Konstantynopola

Pod wra¿eniem upadku Konstantynopola i bezpo¶redniego zagro¿enia ze strony tureckiej Mediolan, Wenecja i Pañstwo Ko¶cielne zawar³y w Lodi pokój (1454), który tworzy³ tzw. Ligê w³osk± w celu obrony Pó³wyspu. Liga - choæ krótkotrwa³a - przyczyni³a siê do ustabilizowania sytuacji we W³oszech w drugiej po³owie XV stulecia, a w konsekwencji do umocnienia pozycji g³ównych pañstw w³oskich (republik: Wenecji, Genui, Florencji i Sieny, ksiêstw Mediolanu, Sabaudii i Piemontu, królestw Sycylii i Neapolu oraz Pañstwa Ko¶cielnego i hrabstwa Modeny).

Renesans

Rozwój i emancypacja miast stwarza³y warunki dla narodzin i rozwoju nowego pr±du w kulturze i sztuce - Renesansu. Wielkie znaczenie mia³o tu rozpowszechnienie siê instytucji mecenatu, sprawowanego przez instytucje pañstwowe, panów feudalnych, ¶wieckich i duchownych czy rody mieszczañskie (np. papie¿e, ród Medyceuszy czy Rada Do¿ów Weneckich). Kolebk± Renesansu by³a Toskania, sk±d pr±d ten rozprzestrzeni³ siê na ca³± Italiê i promieniowa³ na inne kraje.